Vrijdagavond. De lamsschouder staat in de oven, de keuken ruikt naar rozemarijn en knoflook, en jij staat voor het wijnrek. Rioja, dat staat vast. Maar dan begint het: Crianza, Reserva, Gran Reserva, en daarnaast een fles met een strak modern etiket. Welke Rioja wijn hoort bij vanavond?
Het goede nieuws: dat etiket vertelt je meer dan je denkt. Wij lopen met je de Rioja-ladder af, trede voor trede, met bij elke stap een fles uit ons assortiment die laat proeven waar het om draait.
Rioja ligt in het noorden van Spanje, langs de oevers van de Ebro. De streek kent drie zones: Rioja Alta en Rioja Alavesa in het koelere noordwesten, met armere bodems, en het warmere Rioja Oriental in het zuidoosten. Tempranillo is er de onbetwiste baas, goed voor zo'n 80 procent van de aanplant, vaak aangevuld met Garnacha, Mazuelo of Graciano.
Wat Rioja uniek maakt, is dat de rijpingstijd wettelijk vastligt. Het woord op het etiket vertelt je dus precies hoe lang de wijn in de kelder heeft gelegen:
Daarnaast speelt stijl een rol. Klassieke Rioja's rijpen vaak op Amerikaans eiken en geuren zwoel naar vanille en kokos. Moderne Rioja's zijn frisser en fruitiger, met meer ruimte voor de wijngaard zelf. Wie wil vergelijken, vindt in het Rioja-assortiment van Jos Beeres beide stijlen naast elkaar.
Begin onderaan de ladder en je proeft Tempranillo zoals de druif zichzelf graag laat zien: helder, sappig en uitnodigend. De Bodegas Artélan Rioja Tempranillo is daar een schoolvoorbeeld van. Rode bes, kers en pruim in de neus, met een kruidig blaadje laurier erdoorheen. In de mond puur rood fruit, mooie frisheid en ragfijne tannines. Een fles die je opentrekt op een doordeweekse avond en die dan ineens leeg blijkt.
Eén stap hoger zit de Crianza, de Rioja die het meest op Nederlandse tafels staat. Een jaar op eiken geeft de wijn meer ronding en een vleugje specerij, zonder dat het fruit verdwijnt. De Tierras de Murillo Rioja Crianza is zijdezacht en herkenbaar Rioja, met een prachtige balans tussen frisheid en zachtheid. De Grote Hamersma gaf een eerdere jaargang een 9. Schenk hem bij gekruide kip, een stoofpotje of pittige tapas.
Bij een Reserva verschuift het accent. Het fruit wordt rijper en dieper, het hout zachter en geïntegreerder, en er komen tonen bij die alleen tijd kan geven. De Vivanco Rioja Reserva laat dat mooi zien: een verfijnde geur van rijp fruit, eikenhout en lichte kruiden, en een smaak die vol, rond en zacht is. Dit is de fles voor die lamsschouder uit de oven, of voor wild in het najaar.
Bovenaan de ladder staat de Gran Reserva: wijnen die minimaal vijf jaar rijpen voordat ze de kelder verlaten. Ze maken alleen in de beste jaren, en dat proef je. De Marqués de Murrieta Castillo Ygay Gran Reserva Especial geldt als een icoon onder de Grandes Reservas van Rioja, en ook onze vinoloog Wietze Snaak beveelt hem van harte aan. Geen wijn voor een dinsdag, wel voor het moment dat je over tien jaar nog navertelt.
Wie bij Rioja alleen aan rood denkt, mist een van de spannendste ontwikkelingen in de streek. Witte Rioja wordt traditioneel van Viura gemaakt, maar steeds meer producenten werken ook met Tempranillo Blanco, een witte variant van de bekende blauwe druif.
De Nivarius Rioja Tempranillo Blanco "4 meses sobre lías" groeit op zo'n 800 meter hoogte. Die koele ligging geeft een witte wijn die zesty en knapperig is, maar tegelijk een exotische kant laat zien. De vier maanden rijping op de lies, waar de naam naar verwijst, zorgt voor extra sap en textuur. Zet hem in een blinde proeverij op tafel en kijk hoeveel mensen Rioja raden.
Twijfel je nog welke fles bij jouw moment past? Bekijk alle Rioja wijnen bij Jos Beeres, van sappige doordrinker tot gerijpte klassieker. Of stap binnen in onze wijnwinkel in Noordbroek, dan denken we graag met je mee.
Het verschil zit in de rijpingstijd. Een Crianza rijpt minimaal twee jaar, waarvan één jaar op eikenhouten vaten. Een Reserva rijpt minimaal drie jaar, ook met minstens één jaar op eiken. Daardoor is een Crianza meestal frisser en fruitiger, terwijl een Reserva ronder, dieper en complexer smaakt. Een Crianza past goed bij dagelijkse gerechten, een Reserva komt tot zijn recht bij stoofvlees, lam of wild.
Rode Rioja is een echte vleeswijn. Jonge Rioja en Crianza passen bij tapas, chorizo, gegrilde kip en pasta met tomatensaus. Reserva en Gran Reserva vragen om stevigere gerechten zoals lamsvlees, rundvlees van de grill, ovenschotels en wild. Ook oude harde kazen zoals manchego zijn een klassieke combinatie. Witte Rioja doet het mooi bij vis, salades en wit vlees.
Dat hangt af van het type. Jonge Rioja en Crianza zijn gemaakt om binnen enkele jaren te drinken, wanneer het fruit nog fris is. Een goede Reserva kan vaak nog jaren verder rijpen in de fles en wint daarbij aan complexiteit. Gran Reserva's behoren tot de wijnen met het grootste bewaarpotentieel van Spanje. Bewaar ze liggend, donker en op een constante, koele temperatuur.
